هدف: عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان متأثر از عوامل شناختی و هیجانی مختلف است. نشخوار فکری و استرس ادراک‌شده از جمله متغیرهایی هستند که می‌توانند با فرایندهای شناختی، هیجانی و یادگیری دانش‌آموزان ارتباط داشته باشند. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه نشخوار فکری و استرس ادراک‌شده با عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه انجام شد.

روش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان پسر دوره دوم متوسطه شهرستان اسلامشهر بود که از میان آنان ۳۲۰ نفر به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه نشخوار فکری نولن‌هوکسما و مارو (1991)، مقیاس استرس ادراک‌شده کوهن و همکاران (1983) و پرسشنامه عملکرد تحصیلی فام و تیلور (1999) گردآوری شد. داده‌ها با استفاده از شاخص‌های آمار توصیفی، آزمون کولموگروف–اسمیرنوف و رگرسیون خطی چندگانه تحلیل شدند.

یافته‌ها: میانگین عملکرد تحصیلی، استرس ادراک‌شده و نشخوار فکری به‌ترتیب 2.889، 3.131 و 3.102 به دست آمد. نتایج رگرسیون نشان داد استرس ادراک‌شده و نشخوار فکری با عملکرد تحصیلی رابطه منفی و معنادار دارند. (001/0p < )، مدل رگرسیون کلی نیز معنادار بود و متغیرهای پیش‌بین 94 درصد از واریانس عملکرد تحصیلی را تبیین کردند.( 940/0R²=)

نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد سطوح بالاتر استرس ادراک‌شده و نشخوار فکری با عملکرد تحصیلی پایین‌تر همراه است. بنابراین، توجه به این عوامل در برنامه‌های روان‌شناختی و آموزشی مرتبط با بهبود عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان می‌تواند مورد توجه قرار گیرد.